ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ

[sacred_circle]

ΣΚΗΝΗ Β΄

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ και οι ΑΝΩΤΕΡΩ

ΧΟΡΟΣ ΓΕΡΟΝΤΩΝ
Απ’ τις γυναίκες [τούτου του καιρού,]
γειά σου, εσύ, η πειό παλληκαρού!
γίνου σεμνή, αχρεία, τρομερή,
παμπόνηρη, καλή και τρυφερή,
γιατί, κ’ οι πρώτοι Έλληνες μπροστά σου
έγειναν δούλοι απ’ τα θέλγητρά σου,
και έρχονται σε σένα με χαρά τους
να λύσης κάθε μιά διαφορά τους.

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Ειν’ εύκολον, αφού φωτιές ανάφτουν στο κορμί τους
που να τις σβύσουν δεν μπορούνστο αναμεταξύ τους!
Γρήγορα θα διορθωθή [και με καλό θα βγή].
Πού είν’ η Συνδιαλλαγή;[82]
(Προσέρχεται μια εκ των γυναικών)
Φέρε μου συ τους Λάκωνας με χέρι τρυφερό,
κι όχι με την αυθάδεια,--οπού δεν χάνουνε καιρό
οι άνδρες μας να δείξουνε,--[και ούτε με κακία,]
μα όπως πρέπει, φιλικά, σε φύσι γυναικεία.
Μα κι αν κανέναν απ’ αυτούς τον βρης ασυγκατάβατον,
απ’ την ψωλή του τράβα τον!
(Προς ετέραν γυναίκα)
-Φέρε τους Αθηναίους συ, κι αν σ’ αρνηθούν το χέρι τους,
πιάσ’ τους και συ και τράβα τους από τα ίδια μέρη τους
(Η πρώτη γυνή οδηγεί τον Κορυφαίον του χορού των Λακεδαιμονίων.
Η δε δευτέρα τον Κορυφαίον του χορού των Αθηναίων, ους
ακολουθούσιν οι λοιποί)
-Άνδρες Λακεδαιμόνιοι! σταθήτ’ εδώ κοντά μου·
--κ’ οι άλλοι σεις, ακούσατε τα λόγια τα δικά μου.
Γυναίκα είμαι, βλέπετε, μα ’χω γερό μυαλό,
κ’ η κάθε μιά ιδέα μου εβγήκε σε καλό,
γιατί δεν μ’ αναπτύξανε ως σήμερα κακά
τα λόγια τα γεροντικά,
και γνώσεις μου ’δωκαν πολλές--
οι πατρικές οι συμβουλές.
Σαν έτυχε στα χέρια μου να είσθε μιά φορά,
θα σας μιλήσω φανερά
και με χωρίς χατήρια:
Τους ίδιους έχουμε βωμούς, τα ίδια ραντιστήρια,
και όλ’ οι άνθρωποι μαζύ μάς είδανε σαν αδελφούς
στην Ολυμπία πάντοτε, στις Θερμοπύλες,[83] στους Δελφούς
και σ’ άλλα τόσα μέρη
--να μη σας τα πολυλογώ,--που ο καθένας ξέρει.
Κ’ ενώ βαρβαρικός στρατός συγκεντωμένος τώρα,
[που σύμμαχο τον έχετε,] βρίσκεται μεσ’ στη χώρα,
σεις πάτε εναντίον σας τα όπλα σας να στρέφετε,
και πόλεις καταστρέφετε!
Ε το μισό του λόγου μου ετέλειωσ’ εδώ πέρα.

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Κ’ εγώ εξεψωλιάστηκα, κακή ψυχρή μου μέρα!

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Τώρα σ’ εσάς, ω Λάκωνες, το λόγο μου θα φέρω:
[όπως κ’εγώ το ξέρω]
και σεις το ξέρετ’ όλοι,
ο Περικλείδας[84] μια φορά ο Λάκωνας, στην πόλι
των Αθηνών πως έφθασεν ωχρός και ικετεύοντας,
και στους βωμούς εκάθησε στρατεύματα γυρεύοντας.
Είχατε τότε πόλεμον εσείς με τη Μεσσήνη,
μα και σεισμοί είχαν γίνη.
Πήρε χιλιάδες τέσσαρες ο Κίμωνας οπλίτες
και ήλθε και σας έσωσε και πόλι και πολίτες.
Αφού λοιπόν τέτοιο καλό σας κάναμε, πώς τώρα
σεις φέρνετε καταστροφές μεσ’ στη δική μας χώρα;

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Μα το Θεό! μας αδικούν αυτοί, ω Λυσιστράτη!

ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΟΣ
Σας αδικούμε; μα και σεις εβάλατε στο μάτι
έναν ωραίο κώλο[85]
[και θαυμαστό, και κάνατε γι’ αυτόν τον πόλεμ’ όλο.]

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ (προς τους Αθηναίους)
Μα και σας τους Αθηναίους, τι θαρρείτε; θα θελήσω
δίχως έλεγχο ν’ αφήσω;
Δεν το ξέρετ’ εσείς τάχα, πως οι Λάκωνες μια μέρα
με τους δουλικούς χιτώνας εσκοτώσαν εδώ πέρα
τους εχθρούς τους Θεσσαλούς,
που τους είχεν ο Ιππίας, κι άλλους σύμμαχους πολλούς,
κ’ έδωκαν ελευτεριά,
με τα δόρατα μονάχοι πολεμώντας τα βαρηά;
κ’ έτσι ο δήμος, που του δούλου τον χιτώνα είχε βάλη,
της ελευτεριάς τη χλαίνα ξαναφόρεσε και πάλι.

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Δεν είδα αγαθώτερη γυναίκα ως την ώρα.

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Κ’ εγώ κομμάτι πειό καλό δεν είχα ιδή ως τώρα.

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Αφού λοιπόν τόσα καλά εδώσατε κ’ ελάβατε,
πώς πολεμάτε;--και γιατί την έχθρα δεν την παύετε;
και πώς δεν κατωρθώσατε να συμφιλιωθούμε;
ποιο ήταν το εμπόδιο λοιπόν; για να το ιδούμε.

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Μα την ειρήνη σήμερα κ’ εμείς τη θέλουμ’ όλοι,
φθάνει να ξαναπάρουμε τη στρογγυλή την πόλι.

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Φίλε, ποια πόλι στρογγυλή;

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Να, θέλουμε την Πύλο
όπου την ψηλαφίζουμε τόσο καιρό.

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
[Το φίλο!]
Α, μα τον Ποσειδώνα μας, αυτό που δεν θα γίνη.

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ (προς τον Αθηναίον)
Όχι, καλέ μου, άφησε δική τους να απομείνη.

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Τότε λοιπόν πού ταραχές θα κάνουμε μεγάλες;

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Αντί της Πύλου πάλι σεις ζητείτε πόλεις άλλες.

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Καλά, τον Εχινούντα85 κ’ εγώ θα του ζητήσω,
του κόλπου του Μαλιακού, που έχει, τ’από πίσω,
τα [τείχη] τα Μεγαρικά, τα σκέληα [ όπως λένε]...

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Μα όχι πάλι κι’ όλ’ αυτά που θέλεις, λυσσασμένε!

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Αφήστε, δεν μας μέλει
και τόσο για τα σκέλη.

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Θέλω και γρήγορα τη γη γδυτός να την οργώσω.

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Και κοπριά προτήτερα να την καταφορτώσω.

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Ε, όλα θα τα φτιάσετε,
φιλίες όταν πιάσετε.
Μα όλ’ αυτά κι αν θέλετε να γίνουνε, σκεφθήτε,
να πάτε στους συμμάχους σας τη σκέψι σας να πήτε.

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Βρε, ποιους συμμάχους, αδελφή;
εμάς μας γίνηκε καρφί!
Και τι έχεις νομίση,
πως επειδ’ είναι σύμμαχοι δεν θέλουν το γαμήσι;

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Μα τους θεούς! [τι λες εκεί!]
το θέλουν φίλοι και δικοί!

Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Μα το θεό! το θέλουνε κι αυτοί από την Κάρυστο,
[που ’ναι δικοί μας σύμμαχοι και μ’ εργαλείον άριστο.][87]

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Πολύ σωστά. Τώρα λοιπόν καθαρισθήτε όλοι,
και γρήγορα στην πόλι
καθείς θα φιλοξενηθή
απ’ τις γυναίκες, μ’ ό,τι πειά μεσ’ στα καλάθια μας βρεθή.
Και πίστιν αφού δώσετε και όρκον υψηλό,
πέρτε τις γυναικούλες σας να πάτε στο καλό.
Εμπρός πηγαίνουμε λοιπόν.

ΛΑΚΩΝ
Πηγαίνουμ’ όπου αγαπάς.

ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Ω, μα το Δία! γρήγορα όσο μπορείς να πας.

(Εξέρχονται όλοι πλην του Χορού Γερόντων και Γυναικών)

[sacred_circle]

ΣΚΗΝΗ Γ΄

ΧΟΡΟΣ ΓΕΡΟΝΤΩΝ - ΧΟΡΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΧΟΡΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ
Στρώματα διάφορα κ’ επανωφοράκια
και χρυσά κοσμήματα και φορεματάκια,
μ’ ευχαρίστησι πολύ τα δωρώ στην αφεντιά σας
να τα πάτε στα παιδιά σας
και στην κάθε μιά σας κόρη,
όταν πειά θα μεγαλώσουν και θα γίνουν κανηφόροι.
Μπήτε μεσ’ το σπίτι μου σας παρακαλώ,
κι ότι πραματάκι μου βρίσκετε καλό
πάρετέ το, θα σας το δώσω·
τίποτα δεν βρίσκεται σφραγισμένο τόσο,
που να μην μπορέσετε, έτσι δα να πιάσετε,
κι όλες τις σφραγίδες του να τις κομματιάσετε
κι όποιος τα ματάκια του τα ’χει ανοιγμένα
πειό καλά από μένα,
ας φορέση ό,τι τύχη--
[κι από σβέρκο θα πιτύχη!][88]
Κι αν κανένας από σας δεν έχει σιτάρι,
και έχει δούλους και παιδιά, ας έρθη να πάρη,
όλα θα τα βρη σ’ εμένα,
και ψωμί μεγάλο νέο, και μικρά [καλοψημένα].
Κι όποιος από τους φτωχούς στο φαΐ έχει την έννοια,
ας ερθή στο σπίτι μου, φέρνοντας σακκιά πετσένια,
κι ο Μανής μου θα του βάλη
το σιτάρι στο τσουβάλι.
Μα σας λέγω καθαρά: μη στην πόρτα προχωρήτε
κι απ’ τη σκύλλα φυλαχθήτε.

(Εισέρχεται ο Α΄Αθηναίος όστις κτυπά θύραν οίκου
τινός πλουσίου)

[sacred_circle]

ΣΚΗΝΗ Δ΄

ΧΟΡΟΣ ΓΡΟΝΤΩΝ - ΧΟΡΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ - Α΄ΑΘΗΝΑΙΟΣ - Η ΘΥΡΩΡΟΣ

Α΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ (κρούων την θύραν)
Ανοίξετε την πόρτα σας!

Η ΘΥΡΩΡΟΣ (εξερχομένη και κρατούσα δάδα ανημμένην)
Ε, συ! τραβήξου πίσω!
Θ’ απλώσω τη λαμπάδα μου και θα σε τσουρουφλίσω
Θα είνε κ’ ενοχλητικό [να βγω στο μέσο της σκηνής
με τη λαμπάδα που κρατώ και να καή μ’ αυτή κανείς],
-μ’αν το θελήσετε ποτέ,
ε, θα το κάνουμε κι αυτό για χάρι σας, ω θεαταί!

ΧΟΡΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ
Το υποφέρνουμε κ’ εμείς.

Η ΘΥΡΩΡΟΣ (προς τον Α΄Αθηναίον και τον χορό των Γερόντων)
Θα φύγετε; θα πάψετε;
φευγάτε, γιατί γρήγορα τις τρίχες σας θα κλάψετε·
(απειλεί δια της δαδός)
φευγάτε, γιατ’ οι Λάκωνες πρέπ’ ήσυχα να φάνε
κ’ ύστερα στις πατρίδες τους με το καλό να πάνε.

(Εισέρχονται οι Β΄και Γ΄Αθηναίοι)

[sacred_circle]

ΣΚΗΝΗ Ε΄

Β΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ - Γ΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ, ΟΙ ΑΝΩΤΕΡΩ

Β΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Τέτοιο τραπέζι σαν κι αυτό, δεν είδα ως την ώρα
σε τούτη μας τη χώρα.

Γ΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Ήσαν πολύ ευχάριστοι οι Λάκωνες, αλλά και συ
κ’ εγώ, κι όλοι εμείς σοφοί, σοφοί συντρόφοι στο κρασί.


Β΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Χεμ, φυσικά, με το κρασί σοφοί κ’ εμείς να γίνουμε,
σαν είμαστε ανόητοι τις ώρες που δεν πίνουμε.
Οι Αθηναίοι αν πεισθούν, θα στέλνουμε στους ξένους
τους πρέσβεις μεθυσμένους·
γιατί αν στην Λακεδαίμονα μας στείλουν τώρα εκεί,
πάλι καυγά θα στήσουμεν αν πάμε νηστικοί·
μ’ αν είμαστε πιωμένοι,
κανείς τα όσα θα μας πουν δεν θα καταλαβαίνη,
κι αν δεν θα λένε τίποτε, θα νοιώθουμε πολλά
και άλλ’ αντ’ άλλων. Κ’ έτσι πειά όλα θα παν καλά.
Μα κι αν από τον Αίανατα του Σοφοκλή αρχίση
[με την πολεμική ωδή] κανείς να τραγουδήση,
ας πούμε ότι τραγουδεί της Κλειταγόρας τις στροφές
και το παραδεχόμαστε [και παύουν κ’ οι καταστροφές].[89]

Η ΘΥΡΩΡΟΣ (ή Α΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ)
Να τοι, που έρχονται μαζύ.
(Η Θυρωρός προς τους Αθηναίους, οι οποίοι σπεύδουν
να παρατηρήσουν δια της θύρας)
-Βρε μάγκες! δεν τραβάτε
στο δρόμο σας να πάτε;

Β΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Να, έρχονται.

(Εξέρχονται εκ της οικίας οι Λακεδαιμόνιοι μετά
των γυναικών των και η Λυσιστράτη)

[sacred_circle]

ΣΚΗΝΗ ΣΤ΄

ΟΙ ΑΝΩΤΕΡΩ - ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ - ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ

ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΟΣ (ο κορυφαίος του Χορού προς ένα των λοιπών)
Πολύχαρε, θέλω να τραγουδήσω
εδώ για όλους ώμορφα, και να χοροπηδήσω.
πάρε το φυσητήρι σου.[90]

Β΄ ΑΘΗΝΑΙΟΣ
Ναι, παρ’ το φυσητήρι,
και του δικού σας του χορού, ω Λάκωνες, οι γύροι
αμέσως ας αρχίσουνε
να μας ευχαριστήσουνε.

(Εις εκ των Λακώνων συνοδεύει προς αυλόν την
απαγγελίαν του Κορυφαίου).

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Μνημοσύνη! δος στους νέους
[Σπαρτιάτας κι Αθηναίους]
κίνησι για το χορό,
που μας ξέρει από καιρό,-
όταν μ’ αθανάτους ίσοι
με τα πλοία είχαν ορμήση
και τους Μήδους πολεμούσαν
στο Αρτεμίσιο και νικούσαν.
Ο Λεωνίδας μου μ’ εμένα,
με τα δόντια ακονισμένα,
σαν τον κάπρο, έφθασε πρώτα,
κι ο αφρός απ’ τον ιδρώτα
στα σαγόνια μας ανθούσε
κι ως τα σκέληα μας κυλούσε.
Και οι Πέρσαι ήσαν μπροστά μου
άπειροι, ως είδος άμμου.
Έλα τώρα εσύ μ’ εμένα
Άρταμις, θεά παρθένα,
που σκοτώνεις τα θηρία,-
τις σπουδές και τη φιλία,
μα και την ειρήνη επίσης,
για καιρό να την κρατήσης.
Ας γενή φιλία τώρα
όλο και με πλούσια δώρα,
κι όχι λόγια πειά περίσσια
τρυφερά κι αλεπουδίσια!
Έλα, έλα συ μ’ εμένα,
κυνηγέ, θεά παρθένα!

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Ε, όλα τώρα παν’ καλά. Ο κάθε Λάκων ας ερθή,
να πάρη τη γυναίκα του κοντά της να σταθή,
κι αυτή κοντά στον άνδρα της, κι αφού χορούς θα στήσουμε
γι’ αυτή την καλορροίζικη συνθήκη που θα κλείσουμε,
ε, τότε στους θεούς μαζύ όρκο μεγάλο πιάνουμε,
αυτήν την αμαρτία πειά να μη την ξανακάνουμε.

ΧΟΡΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Κορυφαίος
Σύρε το χορό,--τις Χάρες κάλεσε μαζύ,--ευχήσου
στ’ όνομα του Διονύσου,
που με τις Μαινάδες[91] τρέχει
και φωτιές στα μάτια του έχει,--
στον Απόλλωνα ευχήσου των χορών τον αρχηγό,--
στη θεά την κυνηγό,
και στον Δία που ανάφτει,
και βροντάει και αστράφτει,--
μα και στη συντρόφισσά του[92] τη θεά την ευτυχή,--
και στους δαίμονας ευχή,
όπου δεν ξεχνούν εκείνοι,
και για μάρτυρες σταθήκαν στη μεγάλη την ειρήνη,
που έχει γίνει στερεά
απ’ της Κύπρου τη θεά.
Τραλαλαλά! εμπρός! παιάν!
νίκη! ευοί! ευαί! ευάν!

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ
Έλα τώρα, Σπαρτιάτη,
να μας ξαναψάλης κάτι.

ΧΟΡΟΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
Ω μούσα εσύ Λακωνική!
άφ’ τον Ταΰγετον εκεί,
που είνε τόσο ευχάριστος, κ’ έλα να ψάλης πρώτα
Απόλλωνα και Αθηνά,
και του Τυνδάρου[93] τα παιδιά, που παίζουνε παντοτινά
στις όχθες του Ευρώτα.
Έλα και πήδα ελαφρά μ’ εμάς να τραγουδήσουμε,
τη Σπάρτη να υμνήσουμε,
που τόσο ευφραίνουνε οι θεϊκοί χοροί,
και τα ποδοκτυπήματα, όταν η κόρ’ η τρυφερή
κοντά κοντά τα πόδια της κτυπά, σαν το πουλάρι,
πηδώντας στου Ευρώτα μας το πράσινο χορτάρι,
και τα μαλλιά της αρχινά
ο άνεμος να τα κινά,
όπως όταν χοροπηδούν κισσοστεφανωμένες
οι Βάκχες μεθυσμένες.
Και πρώτη πρώτη στο [χορό από τις άλλες χώρια]
η κόρη μπαίν’ η πάναγνη της Λύδας[94] κ’ η πανώρηα.
Εμπρός! περόνη πέρασε και κάρφωσ’ την πλεξίδα,
και κτύπησε τα χέρια σου, και σαν το λάφι πήδα!
Εμπρός! και τώρα του χορού ας ακουσθούν οι κρότοι,
και ψάλε [απ’ όλες πρώτη]
την Αθηνά που’νε θεά
ανίκητη και κραταιά!.....


ΤΕΛΟΣ
Τίτλος: Λυσιστράτη
Συγγραφέας: Αριστοφάνης
Μεταφραστής: Πολύβιος Δημητρακόπουλος (Pol Arcas)
Εκδόσεις Φέξη, 1910

[sacred_circle]

Κάθε εβδομάδα αν δεν έχετε αντίρρηση φυσικά ,θα υπάρχει μια ανάρτηση με ολόκληρο θεατρικό έργο, θα θελα να κατανοήσετε, ότι λόγο της φύσης μου ξεκίνησα, με την Λυσιστράτη.
Φιλικά
Έλενα

[ArELa]

Πολυ καλή η σκέψη σου και η εκτέλεσή της!

Nα'σαι καλά

[karipis]

Αν μη τι άλλω πρωτότυπο θέμα.
ΕΥΓΕ